De oorsprong van de menselijke taal is in nevelen gehuld. Niet voor niets wordt in dit verband vrijwel altijd een befaamd besluit van de Franse Société de Linguistique in 1866 vermeld: de Société besloot voortaan alle artikelen over de oorsprong van taal te weigeren omdat dat onderwerp toch slechts verzinsels en verhaaltjes opleverde. En heel veel verder zijn we nog altijd niet, aldus een vrij brede wetenschappelijke consensus. Harde feiten zijn er niet (1e link).
Wel is duidelijk dat historische gebeurtenissen de ontwikkeling van talen gestuurd hebben. Telkens weer hebben migranten nieuwe talen naar Europa gebracht. Andere talen zijn ontstaan na historische breuklijnen. Zo ontstonden de Romaanse talen, zoals Frans, Italiaans en Spaans, na de val van het West-Romeinse Rijk uit het Latijn.
De meeste Europese talen stammen af van het Proto-Indo-Europees, dat in Centraal-Azië en/of Anatolië werd gesproken en waarvan de precieze ontwikkeling nog niet duidelijk is.
De meeste Europese talen behoren dus tot een van de Indo-Europese taalfamilies:
Baltische talen - Oost-Baltisch (Lets en Litouws) en West-Baltisch (bv. Oudpruisisch)
Keltische talen - Brythonisch (bv. Welsh) en Gaëlisch (bv. Iers)
Germaanse talen - Noord-Germaans (bv. Deens en Zweeds) en West-Germaans (bv. Nederlands, Engels en Duits)
Romaanse talen - Oostelijk Romaans (bv. Roemeens), Gallo-Romaans (bv. Frans), Ibero-Romaans (bv. Portugees en Spaans), Italo-Romaans (bv. Italiaans) en Reto-Romaans (bv. Alpenromaans)
Slavische talen - Oost-Slavisch (bv. Russisch), Zuid-Slavisch (bv. Bulgaars en Sloveens) en West-Slavisch (bv. Tsjechisch en Pools)
Albanees en Grieks zijn ook Indo-Europese talen, maar vormen elk op zich een eigen familie.
Er zijn ook talen in Europa met heel andere wortels. Ests, Fins en Hongaars behoren tot de Fins-Oegrische familie van de Oeraalse talen, die vermoedelijk ten westen van het Oeralgebergte in het huidige Rusland zijn ontstaan.
Maltees is een Semitische taal, afstammend van het Arabisch, terwijl Baskisch, dat wordt gesproken door zowat 800 000 mensen, geen enkele verwantschap vertoont met welke taal dan ook (2e link).
