Eerste kranten (16de - 17de eeuw)
In 1566 verscheen de eerste handgeschreven weekkrant ‘Gazetta’ in Venetië. Het was nog wachten tot het begin van de 17de eeuw toen het eerste gedrukte broertje verscheen in Duitsland (1609). De eerste Vlaamse weekkrant ‘Wekelycke Tydinghe’ zag het licht in 1605 in Antwerpen.
De eerste kranten waren aanvankelijk ontzettend duur en waren bijgevolg alleen maar voor de elite toegankelijk. Bovendien lag in deze sociale laag de alfabetiseringsgraad het hoogst.
In de 16de-17de eeuw was er nog geen sprake van persvrijheid, integendeel. Kranten werden dagelijks gecensureerd. Journalisten mochten hun eigen mening niet uiten en moesten zich onthouden van opiniëring. Op die manier functioneerden kranten als propaganda voor de overheid.
Krant als massamedium (19de eeuw)
De krant geraakte van haar elitair karakter verlost in de 19de eeuw. Dit werd door een aantal aspecten mogelijk gemaakt.
Vooreerst zorgde de technologische innovatie (stoomkracht) voor verbeteringen op het vlak van typografie, drukken en papierproductie. Vervolgens maakte de telegrafie het instantkarakter van de hedendaagse krant mogelijk. Daarnaast werd dank zij de integratie van het advertentiewezen (1836) de prijs van de krant gehalveerd. Dit in combinatie met het inlassen van vervolgfeuilletons zorgde voor een stijging van het aantal lezers. In de 19de eeuw werd bovendien de basis gelegd van onze huidige democratie. De vrije meningsuiting werd hoog in het vaandel gedreven. De indirecte belastingen werden daarom afgeschaft met opnieuw een prijsreductie tot gevolg. De stijging in leescijfers werd ook bevorderd door een stijgende alfabetiseringsgraad op het einde van de 19de eeuw. Dit werd verder gestimuleerd door de invoering van de schoolplicht (1914). Tenslotte was de migratie van het platteland naar de stad bepalend voor het krantenwezen. Enerzijds werd in de anonimiteit van de stad het geschreven blad belangrijker dan het gesproken blad, anderzijds lag daar ook de basis van de losse verkoop op de boulevards (cf. boulevardpers – kreeg later de bijbetekenis van sensatiepers).
25-02-2009
|
ibi.bibliotheek.nl
