De Nederlandse Opstand (ook wel "de Opstand" genoemd) is in de moderne geschiedschrijving de gebruikelijke benaming voor wat vroeger uitsluitend de Tachtigjarige Oorlog werd genoemd.
Met De Nederlandse Opstand wordt bedoeld de opstand van de Nederlandse gewesten tegen hun landsheer, de Spaans-Habsburgse koning Filips II. De opstand leidde uiteindelijk tot een splitsing van de Nederlanden in de Noordelijke en de Zuidelijke Nederlanden. De deling van de Nederlanden leidde ook tot een godsdienstige scheiding. Het Zuiden bleef katholiek. In de Republiek werd de gereformeerde godsdienst de officiële.
